Osmanl? dneminde Mslman kad?n terzilere pek rastlanmaz. Ermeni ve Rum cemiyetlerinin k?zlar iin at?klar? sanat okullar?, gayrimslim kad?n ve k?zlar?n terzilik sanat?nda ilerlemelerini sa?lam??t?r.
Trk kad?nlar? taraf?ndan bu dnemlerde kimsesiz kad?nlara meslek ?reten, mesle?ini icra edebilecekleri diki? evleri ve fabrikalar aan cemiyetler kurulmaya ba?lanm??t?r.
Bunlardan biri de 1913te Behire Hakk? Han?m taraf?ndan kurulan Biki Yurdu dur. Behire Han?m?n bu yurdu amas?ndaki ama; diki? iin harcanan paralar?n gayrimslimlere gitmesini nlemekti. Behire Han?m bu sayede pek ok kad?na terzilik ?retmi?, meslek sahibi olmalar?na sebep olmu?tur.
iz deyin Dersaadet. Elde bir adres: iftesaraylar Caddesi, numara 21, Biki Yurdu Terzihanesi Yavuklusunu, e?ini, babas?n? cepheye gnderen kad?nlar, diki? makinelerinden ykselen t?k?r t?k?r sesler e?li?inde onlara mintan dikiyor. Behire Hakk?, Biki Yurdunu kurarak vatan savunmas?nda kad?nlar?n bamba?ka bir rol oynamas?n? sa?l?yor.
Behire Hakk?n?n diki? nak??a ne kadar ilgi duydu?u 11 ya??nda dikti?i ilk elbiseden anla??l?r. Kk Behire, bir gn sokaktan geen basmac?n?n sesine dikkat kesilir, ko?arak gider ve kendisine yetecek kadar kuma? kestirir. Gnlne gre seti?i o kuma?tan yle bir elbise diker ki annesi ?a??r?r kal?r. Diki?e dair bildiklerini gnbegn k?z?na anlatmaya ba?lar. O gnden itibaren nice tayyrler, bluzlar, yeldirmeler, eteklikler diken Behire Hakk?, gelinli?inin dikimini de kimselere b?rakmaz.
Tabi o dnem bu durum takdir edilmez. Zira yabanc? terzihaneler ve ?smarlama elbiseler modad?r. Pahal? k?yafetler giyen kad?nlar iin kendi k?yafetini dikmek bir kklk gstergesi, fakirlik alametidir. Behire Hakk?ya ac?yarak bakan, Dikti?ini syleme, falanca terzihaneden ald?m de. ?eklinde neride bulunanlar olur. Ancak Behire Hakk? iin, ac?nacak durumda olan kendisi de?il, meziyetleri yerine ?smarlama elbisesiyle gurur duyan bu kad?nlard?r.
Kad?nlar, sren sava?lar?n a??rl??? alt?nda gnden gne daha ok ezilir. Onlar?n sessiz ??l?klar?n? duyan Behire Hakk?, Memleketim iin ne yapabilirim? diye de d?np durmaktad?r. Ba?kalar?na muhta olmay? esaret kabul eden Behire Hakk?, kad?nlar? meslek sahibi yapmaya karar verir. En iyi bildi?i konu diki?tir. 1913 y?l?nda ?stanbulda Biki Yurdunu aar, gazetelere ilan vererek kad?nlara terzilik mesle?ini ?retece?ini bildirir. Al?nacak ?rencilerin fakir kesimden olmas?na dikkat eder. Bu giri?imle kad?nlar fakirlikten kurtulacak, al?n teriyle ekme?ini kazanacakt?r. ?lk a?amada yurda 25 ?renci ?simsizler ?inde Bir ?simsiz BEH?RE HAKKI TEMMUZ 2021 21 ba?vurur, daha sonra say? 51e ?kar, 1917ye gelindi?inde ?renci say?s? 366d?r.
?lk mezuniyet treninde ?renciler, 40 dakika ierisinde bir korsaj, bir etek ve bir manto dikerek hnerlerini sergilerler. Bu trene Maarif ve Ziraat Naz?rlar? (bakanlar?)n?n kat?lmas? Biki Yurduna verilen nemi gsterir. Ba?ar?lar?yla devlet erkn?n?n dikkatini eken Behire Hakk?, Maarif ve Sanayi ni?an?na da lay?k grlr ve milli messese haline gelir. Biki Yurdunu milli messese haline getiren sadece ba?ar?s? de?il, askerler iin el eme?i gz nuru k?yafetler dikip cepheye gndermesidir.
?renciler, askerlerin ?memesi iin 55 bin 155 tane pamuklu mintan diker. Mdafaa-i Milliye Cemiyeti arac?l???yla mintanlar? cepheye gnderir. Cemiyet mensuplar?, Biki Yurdunun her ferdi iin madalya haz?rlar. Madalyalar?n 4 bin 500 kuru? oldu?unu ?renen han?mlar, kendi aralar?nda toplad?klar? ayn? miktardaki paray? cemiyete yard?m olarak gnderir. At?klar? sergide sat?lan rnlerin gelirini de buraya ba???larlar.
Biki Yurdu talebelerinin hay?r i?leri bununla s?n?rl? kalmaz. anakkale Sava??nda yaralan?p ?stanbula tedavi iin gelen askerleri, ziyaret ederler, toplad?klar? yard?mlar? ula?t?r?rlar, onlar? rahat ettirmek iin gerekli e?yalar? temin ederler.
Biki Yurdunun cefakr kad?nlar?, milli ?air Mehmet Emin Yurdakula ilham olur ve ?air, i?ne tutan ellerin k?l? tutan eller kadar aziz oldu?unu vurgular:
Ey i?nem dik! Askere,
Giyecekler yeti?tir.
S?n?rdaki erlere
Hizmet aziz bir i?tir.
Ey i?nem dik!
Elimde te?ellenen ?u gmlek, Bir kahraman gen Trkn vcudunu rtecek.
Vatan?n ba??ms?zl??? u?runa cephede mcadele eden erkekleri, cephe gerisinde yavuklu, e?, anne olarak bekleyen Trk kad?nlar?n?n misyonu bir nebze de?i?ir. ?air Yurdakulun deyimiyle, k?l?lar?n yan?nda art?k i?neler de parlar.
Fakat Biki Yurdu da sava??n ac?mas?z yznden nasibini al?r, ?renci say?s? 14e kadar d?er. Var?n? yo?unu ortaya koyan Behire Hakk?, yurdun kiras?n? deyemeyecek hale gelir. Yurdu ayakta tutabilmek iin ?rencilerden czi bir cret almaya mecbur olur. ok gemeden durumu toparlamay? ba?ar?rlar, 1928e gelindi?inde Biki Yurdunun mezun say?s? 1794e ula??r. Bayez?t, Be?ikta?, Fatih, skdar?n ard?ndan Ankara, ?zmir, Gaziantep, Konya ve Kiliste de Biki Yurdu a?l?r. Mezunlar?n biro?u kendi atlyesini aar, bir k?sm? evinden al??arak geimini sa?lar.
Behire Hakk?, kad?nlar?n terzi olmas?n? sa?layarak hem onlar?n ekonomik zgrlklerini kazanmas?na yard?mc? olur, hem de mali a?dan buhran geiren lke ekonomisine katk?da bulunur.
Dnemin entelektellerinden ?ffet Han?m?n Seyyle Dergisi iin kaleme ald??? Be?i?i Sallayan Eller Ykselecek makalesinde yazd??? gibi, milletin gelece?i kad?nlar?n e?itimine ba?l?d?r ve i?te Behire Hakk?lar sayesinde be?i?i sallayan eller ykselmi?tir.
Selam olsun Behire Han?ma