Buna inanmam? bekleme ?amil usta. Ah?ap nas?l olurda bu kadar uzun sre dayanabilir? akl?m alm?yor, diyecek oldum.
Lalapa?a ?ad?rvan?nda, ayazda abdest alan ve ?meyen ihtiyar?n hikyesine k?saca dem vurduktan sonra bir ah ekerek anlatmaya ba?lad?.
-Kereste olarak kullan?lacak olan a?alar dolunayda kesilirdi. Sen okudu?unu sylersin ya, de hele bunu hi duydun mu? deyip sustu.
?a??rm??t?m. Ben de sustum. Neden sonra beni daha fazla utand?rmamak iin anlat?s?na devam etti.
-Baharda kesilecek olan a?alar?n i?aretlenmesi s?ras?nda byme olmas?n, z yrsn diye tepeleri makaslan?r ancak kendileri kas?m ay?nda karanl?kta, zellikle de dolunayda kesilir. Kas?m ay? yaprak dkm zaman? A?ac?n suyunun ekilme zaman? Karanl?kta zellikle dolunayda a?ac?n suyu ekilir ve a?a sert olur. Lifli a?alar ay karanl???nda kendini s?kar.
-A?ac? kestik tamam m??
Elini havada dndrerek: ohooo dedi. Ve devamen:
- A?ac? hemen takoza alacaks?n. Topraktan temas? kesilecek. Bir ya da bir buuk ay yle duracak. Gvdenin suyu kabukla gvde aras?na dolacak ve sonra soyacaks?n.
Bilinmemeye al??k?n ?amil Usta, benim bak??lar?mdan bilinir olmaya ba?lad???n? hissedince utand?. Gzlerini mes lastiklerine e?di ve mendili ile ya?lar?n? sildi.
-Ya ben ne yapsa idim. Kalk?p nas?rl? ellerini yakalasam kelenip a?layarak psemiyidim? Onu da yapamad?m. Neden mi? Bilmem
?amil Usta benim toylu?umu, onun bilgeli?ini etrafa sezdirmemek iin olsa gerek hibir ?ey olmam?? gibi devam etti.
Soyulan a?ac? ?imdi kullanaca??n boylamas?na gre keseceksin. A?ac?n gzenekleri olur. Bu gzeneklerde hava dolu olur. Bu havay? a?atan ?karmazsan yerlerinde zaman sonra tozla?ma ve delikler olur.
Havay? kurutarak m? ?karmal?y?z.
Yok yok. A?ac? uzun sre su havuzunda bekleterek. Hava ile su yer de?i?tirir. Bu i?lemin en uygun sresi iki y?ld?r. Ancak bir y?lda yeter.
-ok zaman kim bekler bu kadar ki
-Sab?r evlat sab?r. dedi. Devam etti.
-Sonra a?ac? kullan?m amac?na gre kalas, lata ?eklinde bieceksin, glge bir yerde kaba toprak zerine ?zgara ?eklinde yerden 50 cm yksekte dizeceksin. Her sabah serininde bolca sulayacaks?n. Bir y?l da yle bekleteceksin.
?imdi bu i?i hi kimse yapamaz. ??veren kovar. dedim.
Bin y?ll?k yap?n?n yan?nda elli y?ll?klar?n y?k?lmas?n?n sebebini hep sorard?n ya ??te bu, o soruna cevap olsun.
Peki. Daha sonra
-A?ac? ?zgaradan alacaks?n ve y?llanm?? koyun gbresine gmeceksin. Bir y?lda byle kalacak. ?imdi i?lenmeye haz?r olan a?ac? istedi?in llerde keserek i?lemeye ba?layabilirsin. Ha unutmadan a?ac? uygun biimde kestikten sonra bir kg badem ya??na bir kg zeytinya?? kar??t?rarak srmelisin. Bu a?ac? yumu?atarak sana kullan?m kolayl??? sa?lar. Bir de montaj? yapt?n m?, mesela kap? yap?yorsun, pencere yap?yorsun yerine takacaks?n ve bir kg am nefti ile bir kg ard? katran?n?n kar???m?n? zerine iki defa sreceksin. Tam 500 y?l bak?m istemez
??te o ah?ap: Gh yaradana kulluk iin gitti?in Habib Efendi Camiinde s?rt?n? yaslad???n yap? ta??y?c? dire?i olur, gh Alvarl? Efe hazretleri gibi grkl hocalar?n hutbeye durduklar? minber olur, gh ?brahim Hakk?lara vaaz krss, gh Abdullah Efendi gibi sadas?yla harbe a??ran mezzin efendilere mahfel olur Ve yine o ah?ap: Gh duvar?, zelzeleye kar?? esneten hat?l olur, gh namahreme setre olur kap? kanad?nda, gh r?z?k ambar?, gh ycelere gtren merdiven olur, gh tand?r damlar?n?n k?rlang?c?, gh gkyznn bir yans?mas? olarak grlen tekne tavan geometrisinin oyna?malar? biiminde bebeklerin huzur iinde oyumalar?n? kulaklar?na masal tad?nda f?s?ldayan ses olur.
Ve o ah?ap: ?slami yap?n?n cephesini ?ekillendiren ?????-nuru i meknlara ta??yarak maddeyi anlaml? hale getiren pencere olur. Her ne kadar ?amil Ustaya diyemesem de bari msaadenizle size birka sz diyiverem ?u pencereler hakk?nda Belli bir dzen ve biim ile dizilen pencereler, ritmik harekete i?aret etmektedir. Dini yap?larda mekn iine kutsal nuru ta??yan pencereler, sivil yap?larda, zelliklede ikametghlarda, insan ruhunun zgrl?n sembol eder. Sahra ortas?na kurulan ad?rlara bile pencereler a?l?r. nk pencere ncelikle insan gnlnn nefeslenece?i, insan ruhunun bulundu?u ortamdan uzaklara a?labilece?i yegne ba?lang?t?r. Bir pencere zerinde duran ocuk, dudaklar?ndaki ince bir gl?le genelde d??ar?ya sarkarak ya da pencere taban? iinde dikilerek grlr. ocuk bu haliyle gelece?e evirmi?tir bak??lar?n? ve telere gitmek ister, yerinde duramaz. Umutlar?n? ilmek ilmek elindeki dantelaya i?leyen ve yeni hayatlar iin eyiz haz?rlayan gelinlik k?zlar?m?z da genellikle pencere kenar?nda yerine getirirler bu grevlerini. Zaman zaman durup uzaklara dalan gzlerine ufuktan tebessm eden gne?in ????? dolar. Gelece?e do?ru yzn dnm? umuttur bu duru?un ad?. Ve yine sedirler pencere kenarlar?na yap?l?r eski evlerde. O sedirlerde oturan ya?l?lar ise kollar?n? pencere pervazlar?na koyarak yorgun ba?lar?n? da kollar?n?n zerine b?rak?p mazinin penceresinden, dnlmesi bir daha imkns?z gnleri seyrederler hznl gzlerle. Gidenlerin yolu, dnecekler diye hep pencerelerde gzlenir. Ve o ah?apla yap?lan pencere, ?slami yap?da kalp gz olup a?lmakt?r; gelece?e, gemi?e, umutlara, hayata ve nihayet hakikate.
?retmen ?hsan Ayden Evi (1885). Ye?ena?a Mahallesi.
Kim geldi pencereleri sokakla devaml? hemhal olman?n ifadesidir.
Not: Minberci Bayraktarzade Hac? ?amil Usta (1907- 1993):
Ah?ap Cami ustas?, tarihi eser restoraston uygulama ekip ba??, neccar, ah?ap do?rama marangozu ve minberci ah?ap ustas?. Bu yaz?, Hac? ?amil Ustan?n bas?lmam?? el yaz? notlar?ndan uyarlanm??t?r.
Kaynaka:
Akay, Hasan (2012), Bir Gz A?p
Yummu? Gibi, ?stanbul: E?ik Yay?nlar?.
Bekta?, Cengiz (1996), Trk Evi, ?stanbul: Yap? Kredi Yay?nlar?.
Sa?lam, Temel (2020). ?slam Mimarisinin Sembolik Anlat?lar? zerine Bir
Deneme, ?nternational Journal of Interdisciplinary and Intercultural Art, Volume:
5, Issue: 10, JuneJuly / 2020, 251279.