Bak?n, aradan k?rk y?la yak?n zaman geti. Onca Erzurumlu lkc tan?d?m. Kavga etti?im de oldu kanda?a dostluk etti?im de. Kst?m de oldu, hep bir arada oldu?um da. Ama ylesine de?erler vard? ki, ylesine kendisini yeti?tirmi?, ?retmek, anlatmak, yararl? olmak iin ?rp?nan a?abeylerimiz vard? ki, ya?am?mda onlar?n de?erinde de?er ok az ?kt? kar??ma, desem, bana inan?n.
Yani, Erzurum'un lkcs, gerek lkcs, sa?lam lkcyd. ?imdileri bilmem. Ben kendi a??mdan sz ediyorum. Burada ad yaz?p da kimseye stnlk ykleyecek de?ilim. Onlar beni bilirler, ben onlar? bilirim. Bu yeter.
??in bir di?er yan? var. Mthi? bir lkc yeti?tirme sistemi vard? Erzurum'da.
Kale gibi mekanlar, asla unutulmayacak yerler vard?. Kck bir ay oca??nda, felsefe yap?l?r, tarih anlat?l?r, siyaset yeniden yorumlan?rd?. Kendi kendimiz tenkit yetene?imiz vard?. Yanl??lar?m?z? tart??maya aard?k. Tabu yoktu neredeyse. Hl oralarda kendili?inden do?an ulu szler ?nlar kulaklar?mda. Nas?l olurdu, nerden retilirdi bilmem.
?airler, ozanlar vard?.
Ressamlar, yazarlar vard?.
Yaln?zca konu?anlar, yaln?zca anlatanlar vard?.
Glnenler, dalga geilenler vard?.
Palavrac?lar vard?. Hepsinin de?eri kendinceydi. Sayg?nl?k, sayg?nlar?nd?. Gev?eklik gev?eklerin hakk? olarak hemen verilirdi. Ama itilmezdi, yaln?z b?rak?lmazd?. Yok say?lmazd?.
Erzurum'da her ki?iye kendince de?er verilirdi.
Yrekler a?kt?. Sofralar a?kt?.
Karn?m a, dedi?inde, mutlaka bir doyuran ?kard?.
Yatacak yerim, yok dedi?inde mutlaka bir yatak a?l?rd?.
En yoksul kahvehaneye git. Cebinde paran yok. ay imek istiyorsun. Syle ay oca??na, asla ikiltmez, ay?n? nne koyarlard?. hatta bitince hemen ikincisi gelirdi.
Ya Hu Erzurum'da, zor gtrld?m ev iftarlar?n?n say?s?n? unuttum. Utan?r, s?k?l?r, kamaya al???rd?m. Ne mmkn...
Lokantada yemek yerken, diyelim ki kar??na bir Erzurumlu oturdu. Sen bir tek orba ile kalkacaks?n. Kar??daki tal?s?n? sylemi?. ?ster istemez bakt?n. Nas?l olursa anlar, karda??ma da bir tatl? getir, der ve paras?n? verir.
Hele lkcyse, senin de lkc oldu?unu bilirse, yemek paran? vermeden b?rakmaz. Gemi?ten gelen bir tre...
Bilmiyorum ki hl ya?ar m? bu tre?
Hadi daha byklerini anlatal?m:
Memlekette, onca yerde, onca olay olurken, kaaklar?n, idam, mebbet alm?? ki?ilerin, gizlendikleri, en gvenli yerlerden biri neresiydi?
Erzurum!
Erzurum lkcleri, bak?n yabanc?lar bu i?e pek el atamazlar, Erzurumlular, ka tane idaml??? saklad?lar, korudular, ka?rd?lar? Bunu bilen var m?? Ben o?unu biliyorum. Peki, Erzurum'a kaak gelip, ispiyon edilen, ihbar edilen, yakalanan var m??
Yok! Ben hi duymad?m.
Nice yerde, nice lkc kaak, ihbar edildi. Erzurum'da bir tane ihbar yoktur. Teslim edilmi? bir tek lkc kaak yoktur. Saklanabildi?ince saklan?r. S?k?nt? oldu?u d?nld?nde hemen ba?ka yere aktar?l?r
Bunun nedeni, sa?laml?kt?r. Bunun nedeni, inanmakt?r, gveni asla istismar etmemektir. Erliktir, delikanl?l?kt?r.
Erzurum'a bir kaak geldi de bir eve gtrld, ben, bir tek ev sahibinin kabul etmedi?ini, korkup polisi arad???n? duymad?m.
Bu byk bir onurdur ve bu onur Erzurumlu lkclerindir. Erzurum te?kilat?n?n gcdr, kudretidir. ?lk ba?lang?c?n gcdr. lkc trenin etkisidir.
Ya bilgelik!
Bana inan?n, elbette bizim a?dan sz ediyorum, Erzurum Hem?in pastanesi, hem o a??n hem de btn lkc a?lar?n, gelmi? gemi? en byk medreselerinden biriydi. niversitenin kendisiydi.
Oradan kimler gelmi?, kimler gemi?, kimler yeti?mi?tir.
Bunu kuran tin de Erzurum'dur, Erzurumludur.
E?er, ?ans?n?z var da o a?da yeti?mi? ulu ki?ilerden birine, bir Erzurumlu lkc kocam??a denk gelirseniz, yap???n yakas?na. Konu?turun. Anlatt?r?n. ncelikle yaln?zca do?rular? dinlersiniz. hatalar? ve yanl??lar? bile a?k a?k sylerler. Sonra da o a?a dek duymad???n?z yepyeni bilgilerle ?a??r?rs?n?z. Unutmazlar da unutturmazlar da...
Eme?i geene sayg?da kusur etmezler de!
Hat?r, Erzurumlu lkcnn can?d?r.
?imdi, kendi a?mdan, ba?lang?ta gitmek istemedi?im Erzurum'da kazand?klar?m? sayaca??m size:
Erzurum'un bana kazand?rd?klar?.
Okuma iste?im her zaman vard?. Erzurum, bunu e?itlendirmemi, renklendirmemi sa?lad?. Ben Marks'?n Kapital'ini, Erzurumlu bir a?abeyimin "Garda?, tenkit etmeden nce okuyup iyice ?renmen gerek!" nerisi ile okudum. Ya da Darwin'i, Lenin'i.
Usunuzu zorlayabilir, ama bunu da duyun. O a?da, btn sol gazete ve dergileri getirtip eksiksiz okuyanlar vard?. Sol konu?ulur, tart???l?rd?.
?kinci olarak, Erzurum'da ylesine mert ki?iler tan?d?m ki, ba?kalar? zarar grmesin, diye susup i?kencede ac?lar ekenler, ba?kas?n?n yerine y?llarca yat?p ?ikayet etmeyenler, ba?kas?n?n yerine kur?un yiyenler, dayak yiyenler, asla dostunu yolda b?rakmayanlar...
Bilmiyorum ya, bizim a?da, ?eriye d?m? lkc'ye Erzurum kadar sahip ?kan bir ba?ka kent var m?d?r?
, le?im...
?nan?lmaz bir le?im, olan? ba?kas?yla le?mek, a olan? doyurmak, kom?usu a iken evinde tok yatamamak gds vard? Erzurum'da
Derdi de le?irsin, mutlulu?u da...
Drt, vefa...
?imdiki zamanlar? bilmem. Ama ne iyilik ne de merlik, yi?itlik unutulurdu Erzurum'da. ?sterse a?lar gesin... ?yi, diye an?lan biri hep iyi diye an?l?rd?. yapt?klar? abart?l?r, destanla?t?r?l?r, ama mutlaka ad? unutulmazlara yaz?l?rd?. Kt hakk?nda da konu?ulmaz, kusurlar ortaya dklmezdi. Konu?mak isteyen de susturulurdu.
Biz, o a?da, lkc hareketi ilk ba?latan? da ilk ta?? atan? da ilk kur?unu s?kan? da bilirdik, nk unutturulmazd?.
Be?, Destanc?l?k...
Bizi de bugn etkisinde tutan yap?, bize Erzurum'un, Erzuurmlular?n arma?an?d?r. E?er bunun nas?l bir ?ey oldu?unu anlamak istiyorsan?z, Erzurum'a gidin. Kk bir kahve k?esinde, bir kocam?? lkcy yakalay?n ve anlatt?r?n. Bak?n ne bilmedikleriniz var! Bak?n olaylar nas?l destanla?t?r?l?r. Bak?n, unutulmamas? gerekenler, nas?l unutulmaz k?l?n?r. ykler dilden dike nas?l iletilir!
Ba?ka...
Yeter bu kadar. ok da abart?p ??martmayal?m Erzurumlular?.
Dilerim sryordur etkin Erzurum Dada? tini.
Erzurum'dan ayr?l?rken de hi zlmemi?tim. Hatta a?k syleyeyim, uzun bir zaman da zlemedim Erzurum'u.
Ama sonra...
Burnumuzda bir s?z?...
Bir imza gnnde, bir a?abeyimin duyurmas? ile ko?a ko?a gelen kocam??lar? grd?mde, gzya?lar?m? zor tutmu?tum.
Erzurum, ?imdi benim iin...
Dumanl? bir syle?i, Mcahit bir yi?it, Baba'ca bir an?, Canibane birses, Alperce bir ?iir...
?lla da H?nkal...
?lla da kaday?f dolmas?...
Erzurum...
zletir kendini...
Erzurum lkcl? de?i?iktir. rnektir.''