Erzurmdan ayr?ld???m?n zerinden yakla??k on drt y?l geti. Hayt?m?n bir y?l? orada geti. Ancak bana katt?klar? ise y?llarca srecek e?itimden fazlad?r. Bu yzden Erzurmun bende yeri ayr?d?r. Dolay?s?yla Erzurmu anlat?rken, asl?nda zlemimi anlatm?? olaca??m.
2005 ve 2006 y?llar? aras?nda Erzurmun Tekman ilesi Kll kynde asker ?retmendim. Ky, Aras nehrinin k?y?s?nda gzel bir co?rafyaya shib bir yer. Hi unutmuyorum, 12 May?s 2005 trihinde Erzurm havaalan?nda uaktan inmi?tim. O zaman yeni havaalan? yap?lmam??t?. Gyet kk bir yeri vard?. ?imdiki hli grevimin biti?ine yak?n zamanda a?ld?.
Uaktan indim. O zamna kadar Erzurma hi gelmemi?im. Hi bilmiyorum. Elbette kitblardan, atlaslardan falan biliyoruz ama o kadar. Grmedi?in, gitmedi?in yer hakk?nda ne kadar bilgin olabilir ki? Havaalan?ndan ?kt?m. Kafamdaki ilk fikir, bir n evvel Tekmana gitmek. Ama nas?l gidece?imi bilmiyorum. Bir taksiye bindim. Dedim ki, Tekmana gitmem gerekiyor. Asker ?retmenim. Nas?l gidece?im. Hi unutmuyorum. Hocam, ?u grd?n da?lar var ya, onun ard? Tekman.
Gsterdi?i yer ise Palandken. Ejder tepesi, btn ha?metiyle kar??mda. ?lk n cidd anlamda rperdim. Nas?l gidece?im, nas?l olacak? Neyse, nl Mahalleba??na geldim. Geri taksici, Mahalleba??na girmeye korktu. Beni Karskap?da b?rakt?. Dedi ki, Hocam, Tekman minibslerinin hepsi buradan geer. Burada bekle. Bir de yle ya?lay?p ballad? ki, adam? takdr ettim. Neymi?, benim fazla para vermemi istememi? falan... Sonra neyse, Erzurmlu bir emekli ?retmen a?abey, beni grd. Taksiciye sa?lam bir svdkten sonra Gel, gen karde?im. Seni Mahalleba??na b?rakay?m dedi. ?smi yanl?? hat?rlam?yorsam, Ulvi hocayd? san?r?m. Neyse, ya??yorsa, selm olsun; ya?am?yorsa rahmet olsun. Beni Mahalleba??na getirdi; Tekman minibslerinin oldu?u yere gtrd, Gen karde?im, benim yak?n?md?r. Tekmanda hoca oldu. Haberiniz olsun dedi. Sa? olsun, ondan sonra Tekman?n btn minibsleriyle ayr?lana kadar iyi bir ili?kimiz oldu.
Sonra da Horasana da u?rayarak, yakla??k satlik bir yolculu?un ard?ndan Tekmana ula?t?k. Byle bir yolculu?u ise hayt?m boyunca hi ya?amad?m. ?ki amcay? Horasana b?rakt?ktan sonra Kprkye do?ru geri dndk, obandede kprsnn oradan ieri girildi ve Tekmana do?ru yol almaya ba?lad?k. Sylemez geildikten sonra bir bakt?m, tepeden bir ku? byk bir h?zla iniyor. Bir bakt?m, kartal. ?niyor, iniyor. Araban?n iindeyiz ama korkmaya ba?lad?m. Yan?mda bir amca vard?. Hoca, korkmayas?n. Erzurmda hayvan kestirmi?tim. Araban?n stne koyduk. Hayvanca??z onun kokusunu alm??t?r. Gerekten de yleydi. Bir iki metreye kadar yakla?t?ktan sonra bir geri dn? vard? ki, o evikli?e hayran kalmamak mmkn de?il. Bu arada obandede ile Hac? mer aras?ndaki co?rafya ise mkemmeldir.
Sonra Tekmana geldik. ?retmenevine girdim. Bir bakt?m, benim gibi tam altm?? asker ?retmen. Herkes ?a?k?n. Orada bir zamand?r bulunanlar ise bir ?eyler anlat?p duruyor. Herkes anlatan birini bulduka dinliyor. Benim derdim ise karn?m? doyurmak. Neyse, gittim bir lokantaya girdim. Zten o gnlerde Tekmanda iki lokanta vard?. ?imdi nas?ld?r, bilmiyorum. Muhtemelen yine yledir. En fazla bir tne daha a?lm??t?r. Girdim, ay?pt?r sylemesi, yedik bir ?eyler. Ertesi gn de i?lemleri yapt?k ve greve ba?lad?k. Herkes grevli oldu?u kye yolland?, ben de Kllye...
?lk ak?am?, ky muhtar?n?n evinde geirdim. Eve girerken, gkyzne bakt?m. Hayt?mda byle gzel bir gkyzn hi grmedim. Btn Samanyolu kar??mdayd?. Samanyolunu hi byle grmemi?tim. Sabh?nda ise Aras?n kurba?alar? beni uyand?rd? ki, o da ayr? bir gzellikti. Ondan sonraki srete her ?ey rutine dnmeye ba?lad?. Cuma gn, dersi bitirdikten sonra kyden ayr?l?yor, pazar ak?am? geliyordum. Bzen Tekmana, ama o?unlukla Erzurma gidiyordum. Erzurm ile ky aras? ise epey bir mesfe. Yakla??k 120 kilometre. Ama o yol, benim iin her zaman ayr? bir zevkti. zellikle Sylemez ile obandede aras?nda bir yer var ki, bir do?a hriks?d?r. Erzurumun k???nda, ocak ay?nda bile yemye?il, ieklerle dolu bir yerdi. nk blge, bir mikroiklim blgesi. Erzurm evresinde olduka yayg?n olan kapl?calardan birinin damar? orada yzeye epey yak?n geiyormu?. Hl yle midir ya da duruyor mu bilmiyorum. O gnlere dir en byk zntm, henz foto?raf?l??a ba?lamam??- 24 mt?m. Emnim ki, ?imdiki foto?raf?l???m o zaman olsayd?, muhte?em kareler ekecektim. Neyse, k?smet de?ilmi?. E?er oras? hl duruyorsa, Erzurmlu do?asever foto?raf?lardan blgenin nmzdeki k?? foto?raflanmas?n? dilerim.
Neyse, Mahalleba??nda her ini?imden sonra Kaleye do?ru yrrdm. Tabi, nce Mahalleba?? iinde bir Erzurm kaday?f?s?na u?rayarak... Hl tad? dama??mdad?r ve hibir yerde dengini grmedim. Erzurmda da epey yerde yedim, onun gibisini grmedim. Adam, kendi yapar, kendi satard?. Neyse, Kalenin oradan ?kar, Kmbet ve ifte Minrenin oradan Cumhriyet Caddesine, nm-? di?er Mecbriyet Caddesi, ?kard?m. O zamanlar ifte Minre, restore ediliyordu. Bu yzden do?ru dzgn gezemedim. Daha do?rusu inceleme f?rsat?m olmad?m.
Yktiye Medresesi, benim her haftaki u?rak yerimdi. Bu yzden ?retmenevini saymazsam, medrese yak?nlar?ndaki bir otelde kal?rd?m. Asl?nda Erzurmda her yer birbirine yak?nd?r. Yktiye Medresesinin arkas?nda Lala Pa?a Cmi vard?r. Onun da apraz?nda Ta?han da denilen Rstem Pa?a Kervansaray?. Buras? ?stanbulun Kapal?ar??s? gibidir. Trkiyenin en iyi oltu ta?? ustalar? burada yer al?r. E?er oltu ta?? tesbh ya da hediyelik almak istiyorsan?z, alman?z gereken yer buras?d?r. Buran?n da arkas?nda bir e?me vard?r ki, suyunun tad? mkemmeldir. Yanl?? hat?rlam?yorsam, bnsi yan?ndaki cmiyi de yapt?ran bir hay?rseverdi.
Cuma ak?amlar?, bu yolu izleyip, otelde kald?ktan sonra sabah karn?m? doyurduktan sonra her hafta Yktiye medresesine giderdim. Kap?daki gvenlikler de art?k beni tan?m??t?. O gnlerde mze creti, bir lirayd?. ?lk girdi?im gn ise unutamam. Bu yzden de anlatmak istiyorum.
Kap?dan girdim. Tavan sslemeleri muhte?em. Ta? duvarlar?n kal?nl???, tam Erzurma gre... So?u?u geirmeyecek ve ierisinin ?s?s?n? koruyacak ?ekilde kal?n. Stunlar da ayr? bir ?heser. Mo?ol ?lhanl? han? Olcaytu Han?n e?i iin yapt?rd??? bir medrese. Btn desenleri tek tek inceledim. En ince ayr?nt?s?na kadar... Sonra bir ?ey dikktimi ekti. Odalar?n kap?lar? ok kk. Kap?lar?n uzunlu?u ok k?sa. Bir buuk metre ya var, ya yok. Dikktimi ekti. Allah Allah, niye btn kap?lar, bu kadar k?sa dedim. Sonra yan tarafta sergilenen bir Mo?ol sava??n?n rme z?rh? ve mi?feri sergileniyordu. Gittim, kendimle ltm. Tam bana gre. Yni llerimiz bire bir ayn?. Ayn? boy, ayn? omuz geni?li?i, ayn? kollar. Sonra bir kap?n?n kar??s?na getim, yere ba?da? kurarak oturdum. Kar??mda oda var. Kap?s? a?k ve tam rahleye bak?yorum. Has?r ve minderlere bak?l?rsa da, mderris dersi verirken, yz kap?ya dnk. ?ifreyi zmeye al???yorum, zemiyorum. Sonra gzm tekrar sava??ya tak?ld?. Dedim ki, Bu sava??, medresedeki bu odaya girmek istese, nas?l girer? Tabi ki, e?ilir. Hemen kalkt?m, odaya yneldim ve ?ifreyi zdm. Medeniyetin bu ince detay?na hayran kald?m.
Han, ka?an ya da pdi?h bile gelse, ieri paldr kldr giremez. Selm vermek zorunda ve ieri giren, kim olursa olsun, mderrisin nnde e?ilmek zorunda. Muhte?em bir medeniyet gstergesi. lime bundan daha byk bir sayg? olabilir mi? Sanm?yorum...
Yktiye Medresesini her hafta ziyret ettim. En son ziyretim ise Erzurmdan ayr?ld???m 31 Mart 2006 trihinde olmu?tu. Ho?a kal, dedim. Dile kolay on drt y?l gemi?. Bu srede bana ks mdr ya da beni hat?rlar m?, acba? Yedi yz ksr y?lda u?rayan say?s?z insandan biri olsam da, onun dilini anlayan az say?da ki?iden biri oldu?umu d?nyorum.
Neyse, bu vesleyle selm?m? gndermi? olay?m. Erzurma, Palandken, Ejder tepesine, Yktiyeye... Unutmad???m? ?ehir de, medrese de bilsin... zlendin, Erzurm... Unutma bunu...