Yan?lm?yorsam Ocak 1998 Ramazan ay?yd?. Teravih namaz? iin Erzurumda Ulu Camiindeydim. Krsde rahmetli Naim Hoca vard?; o gzel sesiyle vaaz ediyor, gnlleri ?s?t?yordu. O gn, dnemin ba?bakan? da Erzuruma gelmi?ti. Naim Hoca, her zamanki gibi cemaati glmseten, samimi slubuyla konu?mas?n? srdryordu ki, bir anda caminin kap?s? a?ld?, ba?bakan ieri girdi. Cemaatin bir k?sm? gzlerini merakla ona evirdi. Kimisi boynunu uzatt?, kimisi f?s?lda?maya ba?lad?.
Tam o anda Naim Hoca krsden, babacan bir tav?rla seslendi:
- Ola bene bah Mslman! Dalgay? de?i?, dalgay? de?i?
Hoca cemaati uyard? ama yle bir slupla uyard? ki, yzlerde glmseme olu?tu ve herkesin dikkati yeniden vaaza dnd. Sanki diyordu ki: Buras? Allah?n evi; burada ba?bakan da olsa kul kuldur, saf saft?r. O an, Naim Hocan?n bu duru?u, caminin ruhunu iliklerinize kadar hissettiriyordu.
Geti?imiz gnlerde bir arkada??m, cuma namaz?nda ya?ad??? bir olay? anlatt?. Hoca krsde vaaz veriyormu?, bir anda durup ?yle demi?:
- Say?n valimiz camimize te?rif etmi?lerdir. Kendilerine ho? geldiniz diyorum.
Sonra vaaza devam etmi?.
Cami dedi?imiz yer, tm Mslmanlar?n makam?na, mevkisine, zenginli?ine, diline, ?rk?na, rengine bak?lmaks?z?n e?it olarak ayn? safta namaz k?ld?klar? Allah?n evi de?il miydi? Bu olay, i?te o kutsal meknda ya?an?yordu. Ama a?kas?, bu tr ?eyleri ilk defa duymuyordum. Yani, duyunca ok da ?a??rmad?m. Ama iimde bir yerlere tak?ld? bu mesele Rahmetli Naim Hocan?n y?llar nceki o duru?uyla, bugnk baz? hocalar?n davran??lar? aras?ndaki uurum gibi fark Naim Hoca, ba?bakan? bile cemaatin gznde s?radan bir kul gibi grp Dalgay? de?i? derken, bugnkler valiye, vekile, kaymakama selam gnderiyor. Hangisi daha do?ru?
Naim Hocan?n tavr? m? caminin o e?itlik kokan, insan? titreten ruhuna daha uygundu, yoksa bugnk baz? hocalar?n nezaket ad? alt?nda yapt?klar? m? daha makul bir hareketti? ?slamda cami, sadece drt duvarla evrili bir ibadet mekn? de?il, ayn? zamanda bir semboldr. Hani Hz. Ebubekirin halife oldu?u dnemde bir kleyle yan yana saf tuttu?u, Hz. merin Adalet mlkn temelidir diyerek zenginle fakiri ayn? terazide tartt???, Hz. Alinin ?nsanlar ya dinde karde?indir ya da yarat?l??ta e?itin dedi?i kutsal alan?n ad?d?r. Naim Hoca, sanki bu miras? korumak istercesine, cemaatin gzn dnyevi makamlardan ekip Allaha evirmi?ti. Ba?bakan gelmi?, ne gam! der gibi, ibadetin zn hat?rlatm??t?. Bugn ise, belki samimi bir misafirperverlikle, belki de toplumun al??kanl?klar?na uyarak, makam sahiplerine selam gnderiliyor. Bu selamlar, caminin o saf, tertemiz havas?n? glgelemiyor mu? ?nsan?n akl?na tak?l?yor i?te: Bu bir nezaket mi, yoksa ibadetin ruhunu zedeleyen bir al??kanl?k m??
Bir Ramazan ay?nda Veli Velio?lu Hocan?n yerel bir televizyon kanal?nda kat?ld??? bir program? seyretmi?tim. Kendisine bir soru sorulmu?tu:
- Erzurumdaki ya?am? eskiyle kar??la?t?r?r m?s?n?z?
Hoca, o iten, dobra slubuyla cevap vermi?ti:
- Valla eskiden Erzurumda bu kadar ok namaz k?lan yoktu. Ama o zamanlar yalan dolan da bu kadar ok de?ildi.
Bu szler, adeta bir tokat gibiydi. Hoca asl?nda ?unu demek istiyordu: K?ld???m?z namaz, tuttu?umuz oru, okudu?umuz Kuran bizi kt i?lerden al?koymam??. Evet, camiler dolup ta??yor, namaz k?lanlar?n say?s? artm??; ama bir yandan da yalan, riya, dedikodu, haks?zl?k o?alm??. Mslmanl??? sadece ibadet ynyle alm???z elimize, ?eklen uygulam???z. Halbuki ibadetin bir de ahlk boyutu var. Hem de yle bir ahlak ki, be? vakitle s?n?rl? de?il, 24 saat boyu farz olan bir duru?.
Peki, bu ahlak dinde tam olarak neyi ifade ediyor? Kuranda, Namaz insan? ktlklerden al?koyar (Ankebut, 45) deniyor. Namaz seni de?i?tirmiyorsa, ruhunu ar?nd?rm?yorsa, o namaz ne kadar namaz? Oru da yle de?il mi? A kalmak de?il mesele; sabr?, ?kr, nefsi terbiye etmeyi ?renmek. Kuran okumak, sadece harfleri telaffuz etmek de?il; onun ahlak?n?, adaletini, merhametini hayat?na yans?tmak. Hacca gitmek, sadece Kbeyi tavaf etmek de?il; o kutlu yolculu?un sana tevazuyu, karde?li?i, e?itli?i ?retmesi demek.
Din, bize sadece ibadet de?il, bir ya?am biimi sunuyor. Hz. Peygamberin Ben gzel ahlak? tamamlamak iin gnderildim sz, her ?eyi zetlemiyor mu? ?badet, ahlakla birle?mezse, ne namaz, ne oru, ne Kuran, ne hac tam anlam?yla yerine ula??r.
Ama ?imdilerde ?u ?ekilde yanl?? bir anlay?? olu?mu?: Namaz k?l?yorsan, oru tutuyorsan, Kuran okuyorsan, hacca gidiyorsan, tamamd?r, cenneti garantiledin. Peki, ya ahlak?n nerede? Yere p at?yorsan, balkondan hal? silkeliyorsan, umumi tuvaleti kirli b?rak?yorsan Trafikte yol vermemek iin klakson al?p ba??r?yorsan, a?z?ndan kt sz eksik olmuyorsa Kom?un senden ?ikyetiyse, i? arkada??n Bu adamla al???lmaz diyorsa
Namaz k?l?yorsun, ama kom?un aken sen tok yat?yorsan, o namaz seni ne kadar k?lm???
Oru tutuyorsun, ama gn boyu dedikodu yap?yorsan, o oru seni ne kadar tutmu??
Kuran okuyorsun, ama yalan sylyorsan, o Kuran sende ne kadar okunmu?? Hacca gidiyorsun, ama kibirle dola??yorsan, o hac seninle ne kadar gelmi?? Hatim okuyorsun, ama hayat?nda adalet, merhamet, tevazu yoksa, o hatimler seni ne kadar hatmetmi?? K?sacas?, ahlk?nda sorun varsa, kusura bakma ey Mslman! Sen sadece namaz k?l?yorsun, ama namaz seni k?lmal?. Sen sadece oru tutuyorsun, ama oru da seni tutmal?. Sen sadece Kuran okuyorsun, ama Kuran sende okunmal?. Sen sadece hacca gidiyorsan, ama hacc?n da seninle gelmeli, seninle gezmeli.
Naim Hocan?n Dalgay? de?i? sz, belki de bu ahlak meselesine bir i?aretti. ?badetin ?ekli de?il, ruhu nemliydi onun iin. O szyle asl?nda ?unu diyordu: "Ynn kalabal?klardan Hakka, gsteri?ten sadeli?e, ?ekilden ze evir." Mesele camiye kimin geldi?i de?il, o camiden kimin neyle ?kt???d?r. E?er camiden kalbi ar?nm??, ruhu tazelenmi? biri olarak ?km?yorsan, orada geirdi?in vakti bir daha d?nmelisin. Naim Hoca'n?n o k?ymetli sz, hl kulaklar?m?zda yank?lan?yor: "Dalgay? de?i? Mslman!" Ruhu ?ad, makam? li olsun.