Yenilmez Trkler unvan?yla bilinen Osmanl? ?mparatorlu?unun paralanmak zere oldu?u dnemlerdi. ?mparatorlu?un idam ferman? olan Mondros Mtarekesinin (30 Ekim 1918) imzalanmas?ndan sonra emperyalist lkeler Trkl?n son kalesi olan Anadoluyu ele geirmek iin planlar?n? yapm??lar, bu d?nceleri do?rultusunda Do?u Anadoluda bir Ermenistan devletinin kurulmas?n? dahi kararla?t?rm??lard?.
600 y?ll?k Cihan ?mparatorlu?u da??lm??, Balkanlardan ve Kafkaslardan g eden muhacirler, ak?n ak?n Anadoluya gelmeye ba?lam??lard?. Hasta Adam?n son nefesini vermesini bekleyen emperyalist lkeler Vatan topra?? kutsald?r. Kaderine terk edilemez! diyen ve bu karanl?k gnlerden ayd?nl?k gnlere ula??laca??na inanan, her gecenin bir sabah? oldu?unu bilen, yrekleri vatan a?k?yla dolu asl bir ruhun ortaya ?kaca??n? hesaba katmam??lard?.
??te bu asl ruhun ba? temsilcisi Mustafa Keml Pa?a ve arkada?lar? Anadoluya geip Ulusal Kurtulu? Harekt?n? ba?latmak zere her trl planlar?n? yapm??lar, eninde sonunda bu i?galcilerin geldikleri gibi gideceklerine inanm??lard?. ??te, o ruhun ba? temsilcisi olan Mustafa Keml Pa?a, 16 May?s 1919da ?stanbuldan Samsuna giderken binmi? oldu?u Band?rma Vapurunda arkada?lar?na Bunlar i?te byle yaln?z demire, eli?e, silah kuvvetine dayan?rlar. Bildikleri ?ey yaln?z maddedir! Bunlar hrriyet u?runa lmeye karar verenlerin kuvvetini anlayamazlar. Biz Anadoluya ne silah, ne cephane gtryoruz; biz idel ve iman gtryoruz diyerek, Mill Mcadele yolundaki inanc? ve ilkeyi zetlemi?ti.
lan Erzurumlular Vilyt-? ?arkiyye Ermenistan olamaz! diye dnyaya hayk?r?p Vilayt-? ?arkiyye Mdafaa-i Hukuk Cemiyetinin Erzurum ?ubesini aarak te?kilatlanm??lar ve 17 Haziran 1919da Erzurum Vilayet Kongresi ad? alt?nda bir kongre dzenleyerek kararl?l?klar?n? duyurup, ba??ms?zl?k me?alesini ate?leyecek olan Mustafa Keml Pa?ay? beklemeye ba?lam??lard?.
19 May?s 1919da Samsun ?kan ve 45 gnlk zorlu bir yolculuktan sonra Havza, Amasya ve Tokat zerinden 3 Temmuz 1919da Erzuruma gelen Mustafa Keml Pa?a, kar??s?nda Mill Mcadeleye haz?r, kararl? ve bilinli bir Erzurum bulmu?tu. Samsunda tutu?turulan ba??ms?zl?k me?alesi Erzurumda alevlenmi? ve bu ate? tm Anadoluyu ayd?nlatt??? gibi mazlum milletlere de esin kayna?? olmu?tu.
3 Temmuz 1919 gnnde geldi?i Dada?lar diyar?nda 57 gn kalan Gazi Pa?an?n hayat?nda Erzurumun ok zel bir yeri oldu?u muhakkakt?r. Askerlikten istifa ederek sine-i millete dnmesi, Cumhuriyet kavram?ndan ilk defa bahsetmesi, mill iradeyi hkim k?lma d?ncesini a?klamas?, Erzurum hem?erisi ve Erzurum mebusu olmas?, Gazi Pa?an?n hayat?nda nemli izler b?rakan ya?anm??l?klard?r.
3 Temmuz 1919da Erzuruma ayak basan Pa?a, Dada?lar diyar?nda grdkleri ve hissettikleriyle Bu milletle neler yap?lmaz ki! diyecek heyecan? ve gveni duymu?tur.
3 Temmuz 1919da Erzurumda ba?layan Cumhuriyetin ?anl? hikyesi, tarihin dnm noktalar?ndan biri olarak haf?zalarda yer alm??, tm dnyaya buradan Sultan Alpaslan?n at??? Anadolu kap?s?n?n asla kapanmayaca??n? duyurmu?tur!
102 y?l nce Erzuruma at?lan azmin ve inanm??l???n ad?m?, bu gn zerinde gururla ve gvenle ya?ad???m?z Ba??ms?z Trkiye Cumhuriyetine giden yolun ilk ad?m?d?r.
Bu ilk ad?mla, 23 Temmuz 1919da Erzurum Kongresi yap?larak tm dnyaya manda ve himyenin kabul edilmeyece?i, Misak-? Mill s?n?rlar? ierisinde vatan topra??n?n bir btn oldu?u ve paralanamayaca??, mill iradenin hkim k?l?naca?? hayk?r?lm??t?r.
Mustafa Keml Pa?an?n Erzuruma gelmesi muas?r medeniyet yolunda at?lacak ad?mlar?n ilk habercisi, millet olma bilincinin hat?rlat?lmas? ve az zaman da ok i?ler ba?ar?labilece?inin de mjdesi olmu?tur.
Fikri hr, vicdan? hr, irfan? hr bir toplumun olu?turulaca??n?n ilk ad?m? olan bu geli?, yabanc?lar?n telkin ve direktifleriyle bir lkenin ynetilmeyece?ini anlatmas? a?s?ndan da son derece nemli mesajlar vermektedir.
zetle, 102 y?l nce Erzurumda ?ekillenen yol haritas?yla kapitlasyonlar ve Dyn-? Umumiye ile yap?lan smrye dur denilmi?, halk?n refah ve mutlulu?u iin her alanda bir seferberli?in ba?lat?lmas? hedeflenmi?tir.
3 Temmuz 1919da mmbit Erzurum topra??nda ye?eren Cumhuriyetin Ata tohumu Anadoluyu k?sa zamanda sararak hayat?n her alan?nda meyvelerini vermi?, bu gn 83 milyon nfusu ve dnyan?n en byk ekonomilerinden biri olman? gururu ile akl?n ve tekni?in ncl?nde Trk-?slm dnyas?n?n gvenle bakt?klar? bir lke konumuna gelmi?tir.
Bu kutlu yry?n ilk ad?m?n? atan Mustafa Keml Pa?a ve onunla omuz omuza yryerek bize zgr bir lke b?rakan Milli Mcadelenin e?siz kahramanlar?n?, tm ?ehit ve gazilerimizi bu mnasebetle bir kez daha sayg? ve rahmetle an?yoruz.
Erzurum/ Temmuz 2021