T�rk Diline de?erli hizmetlerde bulunmu? bilim adamlar?m?zdan biri olan Prof. Dr. Sel�hattin Olcay�?n kendisinden s�z eden ansiklopedilerde 1923 y?l?nda Kars�ta do?mu? oldu?u yaz?l?d?r.
Babas? S�leyman Efendi�nin g�revi gere?i ailece birka� ?ehirde bulunmu? olmalar? dolay?s?yla memur �ocu?u oldu?unu; ilmiyye s?n?f?n?n askere al?nmad???n? bildi?imiz Mill� M�cadele y?llar?nda ya?anm?? olaylar?n anlat?ld??? bir hat?ras?nda yer alan �� kendisine ba?l? m�frezedeki er tela?lan?r, esas vaziyetine ge�er� ?eklindeki ifadesinden, babas?n?n askerli?i bir meslek olarak se�mi? olabilece?ini d�?�nmekteyiz. Babas?n?n Sar?kam??l?, annesi Fatma Han?m�?n Tortumlu oldu?u; Alaattin ad?nda da Merkez Bankas?�nda �al??an bir karde?inin bulundu?u; emekli Genelkurmay Ba?kanlar?m?zdan Necdet �ztorun Pa?a ile bacanak olduklar? da aile dostlar?ndan emekli �?retim �yesi, dilbilimci Turgut Acar taraf?ndan s�ylenmektedir.
Hayat? hakk?nda pek fazla bilgiye eri?emedi?imiz Sel�hattin Olcay, 1963 y?l?nda yay?nlanan �Erzurum� adl? dergideki �Kurtulu?a ?ki Destan� ba?l?kl? yaz?s?nda ailesi ve �ocukluk Erzurum�u ile ilgili olarak ?u bilgileri vermi?tir:
�Soyca Erzurumlu�yum amma, �mr�m�n yaln?zca birka� g�n� bu ?ehirde ge�mi?ti. A?a?? Mumcu Mahallesi�nin ortas?ndan incecik bir su akan darac?k bir soka??, ge�en y?l?n Eyl�l ay? sonlar?na de?in hayalimde ya?ad? durdu. Erzurum denilince i?te bu darac?k soka??, onunla birlikte sola do?ru ak?p giden o incecik suyu hat?rlar?m.�
?lkokulu Adana�da, ortaokulla liseyi Ankara�da tamamlayan Prof. Dr. Sel�hattin Olcay, buran?n ard?ndan girdi?i DTCF T�rk Dili ve Edebiyat? b�l�m�n� 1945 y?l?nda bitirmi?; bir s�re Ekonomi Bakanl???�nda �al??m??t?r. Daha sonra 1953 y?l?nda bitirdi?i fak�lteye asistan olarak girmi?, 1956 y?l?nda doktoras?n? tamamlam??, 1957-58 y?llar?n? Almanya�da alan?yla ilgili ara?t?rma yapmakla ge�irmi?, 1961 y?l?nda do�ent olmu?, 1962 y?l?nda da Atat�rk �niversitesi Fen-Edebiyat Fak�ltesi�nde g�reve ba?lam??t?r. 1967 y?l?nda profes�rl�?� hak etmesinden sonras?nda ise fak�ltelerinin dekanl???n? yapan Ziraat Fak�ltesi profes�rlerinden ?aban Karata?�?n g�revinden ayr?lmas? �zerine Fen-Edebiyat Fak�ltesi�ne dekan olmu?tur.
Atat�rk �niversitesi�nde g�rev yapt??? y?llar 1966 y?l?nda yay?nlad??? �Erzurum A?z?� kitab?yla memleketine vefa borcunu bir nebze olsun �demi? olan Prof. Dr. Sel�hattin Olcay�?n bu eseri d???nda Zeynep Korkmaz�la birlikte haz?rlad??? �Fuzul�nin Dili Hakk?nda Notlar� (Ankara, 1956); �Eb��l-Leys Semerkand�nin Tezkiret��l Evliy� Terc�mesi� (Erzurum, 1965); �Do?u Trakya Yerli A?z?� (Ankara, 1966) ile Kars Turizm ve Tan?tma Derne?i Ankara ?ubesi ba?kan? Opr. Dr. Kemal Tu?cu�nun te?vikiyle Ensar Aslan ve Ahmet Bican Ercilasun�?n ortak haz?rlam?? olduklar?, baraj alt?nda kalacak k�ylerle ilgili yapt?klar? �Arpa�ay K�ylerinden Derlemeler� adl? (Ankara, 1976) yay?nlanm?? �al??malar? bulunmaktad?r.
Bir�ok hocam?z?n doktora ve do�entlik j�rilerinde bulundu?unu da bildi?imiz Prof. Dr. Sel�hattin Olcay ile ilgili olarak Prof. Dr. Saim Sakao?lu, Yard. Do�. Dr. Turgut Acar, Prof. Dr. Efrasiyap Gemalmaz, Prof. Dr. Turgut Karabey, Prof. Dr. Yavuz Akp?nar, Prof. Dr. Recep Toparl?, Prof. Dr. Ensar Aslan ve Prof. Dr. Cengiz Aly?lmaz gibi kendisini yak?ndan tan?yanlar?n bilgilerine ba?vurduk. Bu akademisyenlerimizden �zellikle Sel�hattin Hoca�n?n ailecek g�r�?t�?�n� �?rendi?imiz Saim Sakao?lu, Turgut Acar�la �?rencisi Efrasiyap Gemalmaz�dan ?u ilgin� bilgilere ula?t?k:
�Prof. Dr. Sel�hattin Olcay�?n ev han?m?, Bilecikli ve 30 A?ustos�ta do?mu? oldu?u i�in ad?n?n �yle kondu?u s�ylenen Zafer Han?m�la yapt??? evlili?inden iki o?lu d�nyaya gelmi?� Bunlardan b�y�?�n�n ad?n? Mustafa Hur?it; Erzurum�da bulunmu? oldu?u y?llar d�nyaya gelen k���k o?luna da Erzurum�un kurtulu? g�n�nde do?du?u i�in Erzurumlulu?unu ispat etmek istercesine Kutlu Dada? ad?n? koymu?lar.


Atat�rk �niversitesi�nin de?i?ik fak�ltelerinde kimisi kadro alamayan, kimisi fak�ltelerindeki doluluk, kimisi de siyas� g�r�? nedeniyle Erzurum�dan ayr?lmak zorunda kalan Harun Tolasa, Mehmet Akal?n, Tevfik Tarkan gibi Tarih, Co?rafya, Edebiyat ve ?ngilizce b�l�m�ne mensup ona yak?n �?retim g�revlisiyle birlikte hareket eden Prof. Dr. Sel�hattin Olcay da ?zmir Ege �niversitesi�nde yeni a�?lan Sosyal Bilimler Fak�ltesi�ne nakletmi?, fakat ?zmir�de arad??? huzuru ve rahat? bir t�rl� bulamam??t?r.
Prof. Dr. Sel�hattin Olcay, Erzurum�da bulundu?u y?llar Erzurum�un tipik Halk Partilileri gibi sosyal demokrat bir g�r�?e sahip oldu?u i�in �Solcu / Kom�nist� diye nitelendirilmi?; gitti?i ?zmir Ege �niversitesi�nde de Erzurumlu, Erzurum�dan gitmi? olmas?, �zellikle de de?i?tirmedi?i �25 plakal?� arac? y�z�nden �Pis Fa?ist� damgas? yemi?, derslere girdi?i s?n?ftan ba?lamak kayd?yla uzun zaman bask? g�rm�?, s�rekli �l�m tehditleri alm??, ge�irdi?i bir kalp krizi neticesinde, ansiklopedilerde 1979 olarak belirtilmi? olsa da, doktora �?rencisi Efrasiyap Gemalmaz�?n saklam?? oldu?u Milliyet gazetesinde yay?nlanan taziye ilan?nda da g�r�lece?i g�re 15 Ocak 1980 tarihinde ?zmir�de vefat etmi?, Bornova Mezarl???�na defnedilmi?tir.�
Vatan Kurtulurken Ecdad?m?z Neler �ekmi? Biliyor musunuz?
Yak?ndan tan?yanlar?n sessiz, s�k�t bir insan ve olduk�a k�lt�rl�, �sil bir aile �ocu?u oldu?u her halinden belli oldu?unu s�yledikleri Prof. Dr. Sel�hattin Olcay, 1963 y?l?nda Ankara�da yay?nlanan �Erzurum� adl? dergide yer alan �Kurtulu?a ?ki Destan� 2 ba?l?kl? yaz?s?nda, on sekiz ya??nda askere al?nan babas?n?n s?k s?k kendilerine anlatt??? y�rekleri burkan hat?ralar?na yer vermi?tir.
Vatan kurtar?l?rken de, kurtulduktan sonra da bu milletin neler �ekti?inin bilinmesi, unutulmamas? ve Erzurumlunun bir as?rd?r belini niye bir t�rl� do?rultamad???n?n anla??lmas? i�in Prof. Dr. Sel�hattin Olcay�?n asker olan babas?n?n hat?ralar?na yer vermemizin uygun olaca??n? d�?�nd�k:
�� A�l?k �ekmi?ler� Bir avu� kavurga bir erin ekme?i, yeme?i, kat???, yemi?i olmu?! Ebeg�meci, yemlik, c?rnak, g?v?rc?k, evelek, d�velek, g?z?lca3 toplam??lar tarlalardan� �i? yemi?ler, ha?lam?? yemi?ler bunlar?. Bu vatan par�as? bug�n bizlerin et ambar?! Fakat ne m�mk�n o g�nlerde tikesini bulmak etin! ??te hi� unutamad???m iki hadise� Gene babamdan dinlemi?tim: Birlik, k�ylerden birinde kal?yormu?. Babam, ak?am karanl??? hen�z ��kt�?� bir s?rada ko?u? olarak ayr?lan mere?e girer, i�eride koyu bir yan?k kokusu var. Ayak sesini i?iten bir er kap?ya kap?ya do?ru se?irtir4 , babam? g�r�nce tel�?l? bir halde esas vaziyetine ge�meye �al???r. Babam sorar: �Bu koku ne o?lum?� Er daha tel�?lan?r, ne diyece?ini bilemez, donakal?r� Babam i�eriye do?ru ilerler� K�?ede bir ate? yak?lm??, �zerinde kara bir?ey, c?z?r c?z?r yanmakta� E?ilir bakar ki, el b�y�kl�?�nde bir g�n par�as?! Durumu anlar ve ka�arcas?na uzakla??r�
?kinci hadise Kurtulu?tan sonraya rastlar� Babam bir bahar g�n�, Erzurum k�yl�lerinden soyca zengin bir arkada??n? g�rmeye gider� B�t�n aile k�y�n ayakta kalabilmi? olan birka� yap?s?ndan birinde bar?nmaktad?r� Arkada??, babam? b�y�k bir sevin�le g�zya?lar? aras?nda kar??lar, kucakla??rlar... Babam o g�n orada kal?r. Ak?am yeme?inde kaygana, sabah s�t ikram ederler! Babam bir aral?k, d??ar? �?kmak ihtiyac?5 duyar� Arkada??, s?k?lgan bir halle y?k?nt?lar aras?nda bir yer g�sterirken ?�yle der: �Karde?im tuhaf?na gitmesin, ?imdilik bir inek ile birka� tavuk edinebildik! B�t�n yedi?imiz ot gibi ?eyler� Hep ye?il �?k(ar)?yoruz!
Yaln?z, a�l?k m? �ekilmi?� Eller, ayaklar, kulaklar, g�vdeler donmu?� Yollar, beller, yama�lar, dereler- tepeler, da?lar-ta?lar, k�yler, kasabalar, ?ehirler yedisinden yetmi?ine de?il, memedekinden yetmi?ine de?in ?ehitlerle dolmu?, kurtar?lm?? Erzurum, kurtar?lm?? g�ne?in do?du?u yerler! ��
Beh�et Mahir ve �Erz�r�m��n Oniki Mart Gurtulu? Desdani�
Prof. Dr. Sel�hattin Olcay, yaz?s?n?n bir b�l�m�nde de son meddahlar?m?zdan Beh�et (Mahir) Emi ile yapt??? ?u ilgin� konu?maya yer vermi?tir:
�� Atat�rk �niversitesi�nin �Canl? Folklor Ar?ivi� Beh�et Efendi�den kurtulu?un ilk g�nlerinde s�ylenmi? destanlardan hat?rlayabildiklerini rica etti?im zaman, �Beg! Biz bu desdanlari �oh sonralari s�yledik, o zeman s�ylemed?h� diye kar??l?k verdi.
Neden o zaman s�ylemediklerini sordu?umda da, �Beg,
Erz�r�m gurtuldu?unda �oh
sev�nd�k, feget darl?h var?di,
desdan s�ylemegi sonradan
ah?l ettik, bizden istedikleri
zeman gurtulu? g�nlerini d�?�nir, s�ylir?h. Eger istersen
sene de o g�ni, bu g�ni s�ylim.
Yala?uz bene �? be? g�n m�hlet ver!� dedi. Ger�ekten Beh�et Efendi s�zle?ti?imiz g�n,
tam saatinde geldi ve bir bir
s�yleyerek bana bu destanlar? yazd?rd?. Y?llar ge�tik�e bu
destanlar �?? benzeri b�y�y�p geli?erek yar?n?n
b�y�k Erzurum
Kurtulu? Destan?n? kuracaklard?r.� diyen Prof.
Dr. Sel�hattin Olcay�?n �Hek�t�? Beh�et Emi�den derlemi?
oldu?u iki destandan
birisi olan �Erz�r�m��n
Oniki Mart Gurtulu?
Desdani�nda Beh�et Mahir, o g�nlere ait duygular?n? ?�yle ifade etmi?tir:
�Esger gelir (hem) dereden, (hem) d�zden,
?ki y?ld?r ayr?ld?h gelinden, g?zdan,
Ayri d�?t�h biz de vetan?m?zdan,
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!
Ya?mur ya?ar ayahlar?m islan?r,
Sahat onikide toplar seslenir,
Birg�n olur ordi gelir yaslan?r,
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!
Antirik Ermeni gumandar oldi,
Tahtaci M???rdi� selama durdi,
Boyaci Agop da gap?lar g?rdi,
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!
Seslen Erz�r�m K�zim Pa?a gelir,
Hal?t Pa?a (gelir) hem da?lar delir,
T�rk Ordusi dere da?lar b�lir,
A?lama Erz�r�m bu esaletde
verdin cihana Oniki Mart�da!
S�nm�? idi senin gahven, oca??n;
Gazma, k�rek g?zlar da?ir naca??n,
Bir g�n olur gine t�ter oca??n,
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!
Bir sabah namazi S�vari uci
Co?a gelmi?, T�rk��n elde g?l?ci,
D�?man(?n)i s�rdi aci mi aci
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!
S�yliyen Beh�et�dir, s�yleden Hah�d?r,
G�z�mle g�rm�?em yalan?m yohdur,
Yeti?di T�rk��n yoli mubahd?r!
A?lama Erz�r�m bu esaletde
Ses verdin cihana Oniki Mart�da!�