Geli?im Erzurum Dergisi May?s 2022 say?s? iin Erzurum merkezli bir konuyu ele almak istedim. Ancak zellikle son y?llarda ilgi oda?? hline gelen ve Erzurumlulu?u a?ikr oldu?u hlde memleketi tart??ma konusu yap?lmaya al???lan Hseyin Avni Ula? Beyi yazmak laz?m geldi?i karar?na vard?m. Hseyin Avni Ula?, Nurettin Topunun millet mistiklerinin ba??nda gelmektedir. Bir millet misti?i olan Hseyin Avni Ula? Beyin hayat?na dair bilgilerin tamam? Muammer elikin Erzurumlu Hseyin Avni Ula? kitab?ndan al?nacakt?r. Hseyin Avni Ula??n ki?ili?i, mill hadiseler kar??s?nda duru?u, zellikle muhalif kimli?ini ise Nurettin Topu klliyat?ndan ve yine mmkn olduka Topu cmleleri ile ortaya koymaya al??aca??m.
Hseyin Avni Ula? kimdir?
Hseyin Avni Erzurumlu idi, su kat?lmam?? bir Dada?t? ve politika ile u?ra?mam??t?; ama politika diye bir ?ey oldu?unu 1 elik, M. (Eyll 2017) Erzurumlu Hseyin Avni Ula?, ?stanbul: Dergah Yay?nlar? ok iyi ?renmi?, politikan?n rpertecek kadar i?ren yanlar?n? da, yap?c?, yarar sa?lay?c? kuvvetlerini de grebilmi?, yle veya byle olmas?n?n karakterlere ve kafa yeteneklerine ba?l? bulundu?unu anlam??t?. D??ar?da, zel hayat?n da yapmad??? ?eyi oktand?r Meclis'te yap?yor ve mebuslara da, Ankara'y? dolduruveren ve bir grnp bir k?rklara kar??an, sonra yeniden ortaya ?kan beylerle, beyefendilere de, art?k, as?l karakterlerini yakalamak, kafalar?n?n iini okuyabilmek h?rs?yla bak?yordu. (Firavun ?man?/Tar?k Bu?ra)
1887 (1303)'de Erzurum'un Kmbet kynde do?an Hseyin Avni, Gena?azade Musa Bey'in o?ludur. Annesi Kmbetli Mehmet k?z? Mnire Han?md?r. Musa Bey'in ve Mnire Han?m?n Hseyin Avni, Haf?z Hakk?, Hsn Mustafa, ?hsan ve Binnaz Han?m olmak zere be? ocuklar? vard?r. Hseyin Avni Bey ortanca ocuklar?d?r. On bir ya??na kadar kyde kald?. Kynde Halil Efendi'den ilk e?itimini grd. ?imdilerde Kmbet ky Erzurum merkeze 15 km mesafede 70 haneli bir kydr. Hseyin Avni Ula?, 1901'de Erzurum ?dadisinin ziraat ?ubesinde alt? y?l okudu. 1906'da ?stanbul'a geldi. Liseyi Vefa Sultanisinde tamamlad?. Ticaret Mekteb-i Alisinde iki y?l okuduktan sonra 1908'de Mekteb-i Hukuk'a geti. ?stanbul'da Erzurum'dan aile dostlar? olan, Topuzde Ahmet Efendilerin (Nurettin Topu Hocan?n babas?) yan?nda okumaya ba?lad?. Hukuk Mektebi'ni (Devlet-i liyye-i Osmaniye Darlfnn-1 Osman Mezuniyet ?ahadetnamesi ile "l derecede") drt y?lda bitirdi (10 Eyll 1328-23 Eyll 1912). 29 Kas?m 1913'te ?stanbul'da staj?n? tamamlayarak avukatl??a ba?lad?. Dokuz ay gibi bir sre Sirkeci Kosova Han?'ndaki brosunda mesle?ini yapt?.
Hseyin Avni Ula? 20 Temmuz 1914'te askere gider. ?stanbul Talimgh?nda e?itimini grr. Yedek subay, te?men ve ste?men olarak askerli?ini ?evket Sreyya Aydemir'inde bulundu?u; 9. Kolordu, 9. F?rka, 17. Alay, 50. Tabur, 2. Blk'te yapar. Ruslar ile sava??r. BiERZURUMLU HSEY?N AVN? ULA? Abdullah NEH?R 36 GEL???M ERZURUM rinci Dnya Sava??'nda Kafkas Cephesi'nde drt sene sava??r. Burada Ermeni komitalar?n? yak?ndan tetkik etme imkn? bulur ve bylece d?man? hakk?nda bilgi sahibi olmu?tur. 1918'de Bitlis ve Kars'?n kurtulu?una kat?l?r.
Dokuzuncu F?rka Kumandan? R?di Pa?a'n?n emrinde ihtiyat zabiti olarak grev yapan cesur ve ak?ll? Hseyin Avni Bey, Kas?m 1918'de terhis olunca Kars'ta "Mill ?slm ?uras?" kuruluna fahri hukuk m?avirli?i yapar. Daha sonra R?di Pa?a'n?n tavassutu ile Erzurum'a gelerek ?stihlas-? Vatan Cemiyeti'ne kat?ld?. al??malar?n? bu cemiyette yrtt. ?zmir'in ??galini protesto eden nclerden ve Cemiyetin "?kinci M?nt?ka Reisi" olarak stn gayretlerle al??t?. Harpten sonra Erzurum Mal M?avirli?ine tayin olunur.
Hseyin Avni Bey, Erzurumlu olmas?na ra?men Erzurum Kongresine Do?u Beyaz?t delegesi s?fat?yla kat?lm?? ve mzakereler s?ras?nda kayda de?er hizmetler gstermi?tir.
?ark Mdafaa cemiyetleri aras?nda Erzurum ve Trabzon ?ubelerinin n ayak olmas?yla Erzurum Kongresi'nin 10 Temmuz 1919'da toplan?lmas? karar? al?nm?? fakat yeterli say?da delege toplanamad??? iin 10 Temmuz kongresi gerekle?ememi?tir. Hseyin Avni Bey'in de iinde bulundu?u ?ube yelerinin gayretleri (Virgl kald?r?labilir Hocam) sonunda semeresini verdi. Mustafa Kemal Pa?a ve Rauf Orbay'?n kat?l?m? ve zellikle Kaz?m Karabekir Pa?a'n?n fiil destekleriyle Kongre 23 Temmuz 1919'da toplanm??t?r. Hseyin Avni Bey, kongre sresince hem mesleki tecrbesini hem de te?kilat?l?k melekesini fevkalade kullanmay? bilmi? ve gr?melerin verimli gemesinde eme?i gemi?tir.
Hseyin Avni Bey, 12 Ocak 1920 tarihinde otuz ya??nda ?stanbul'daki son Osmanl? Meclisi Mebusan?'na Erzurum mebusu olarak kat?lm??t?r.
Hseyin Avni, 23 Nisan 1920'de a?lan Byk Millet Meclisi'ne Meclisine de yine Erzurum milletvekili olarak kat?ld?. Millet Meclisi'nde grgs, bilgisi ve cesaretiyle vatanperverli?in verdi?i ruhla, kendini sevdirmi? mecliste ikinci gurubun hatibin hatibi olmu?tur. Onun lkemiz genelinde tan?nmas? Meclis'te yapt??? her biri "Siyasi Hitabet ?aheseri" olan ok delilli ve a?k szl merte konu?malar? sayesinde olmu?tur. Seim blgesi Erzurum'da Eyll 1920'de 15. Kolordunun Ermenistan'a kar?? bir harekt ihtimaline binaen halktan toplanan erzak ve askeri malzemeler Ulu Camii'nde saklanm??t?r. Harekt ba?lamaz. Buradaki silah ve cephaneler, erzak ve terk edilmi? mallarda yolsuzluklar, kanuna ayk?r? vergi toplamalar?, bask? ve zorbal?k halk? ok incitmi?. Erzurum'da halk?n galeyana gelmesine neden olan bu olay kar??s?nda Erzurum mebuslar? Adliye Vekili Cellettin Arif ve Hseyin Avni beylerin Erzurum'a gelmelerine neden olur. Erzurum'a geli? gayeleri vali vekili hakk?ndaki dedikodular? halletmek, vilayete seimle bir vali atamakt?r. Olaylar kar???k hl al?r. Hseyin Avni Bey'in dirayeti ile halkla memurlar?n a?lan aras? dzeltilir. Meclis'te Adalet, Milli Savunma, Anayasa, Mal Kanunlar, PTT ve Bte Komisyonlar?nda al??t?. ?kinci Toplant? y?l?nda Mal Kanunlar Komisyonunun Ba?kanl???n?, Anayasa Komisyonunun ktipli?ini ve PTT Komisyonunun szcl?n yapt?. Mali Kanunlar Komisyon Ba?kanl???n? nc Toplant? y?l?nda da srdrd. Meclis'te geli?en olaylar sonras?, 10 May?s 1921de Mdafaa-1 Hukuk gruplar? te?kilinde ?kinci Grup'u kurdu. Hemen her konuda bilgi sahibi oldu?u iin sz al?p konu?tu. Doksan gizli oturumlarda olmak ze re drt yz dokuz konu?ma ile Meclis'in krsde en ok meselelerin zerine giden hatibi oldu. Ayr?ca dokuz soru nergesi verdi. ?erefli bir muhalefetin s?n?rlar?n? izdi, ncl?n yapt?. Etkili hitabetinden dolay? iki kere Meclis ?kinci Ba?kanl???na seildi.
Hseyin Avni Bey, gzetim alt?nda oldu?u iin siyasetten uzak kald?. 13 Kas?m 1929'da ?stanbul'da ?smail Hakk? Pa?a'n?n dul k?z? Ferhunde Han?m'la evlendi. Kanl?ca da kay?npederi vefat edene kadar oturdu. 1930'da tek ocu?u Mehmet Nurettin Ula? dnyaya geldi. mr boyunca badireli bir hayat ya?ayan Hseyin Avni Bey evlili?inde mutludur.
Doktoras?n? Sorbonne'da tamamlayan Nurettin Topu yurda dnd?nde, Galatasaray Lisesi'ne Lisesine felsefe ?retmeni olarak tayin edilir (29 Kas?m 1934). ocuklu?u ve genli?inden beri hayranl?kla takip etti?i Hseyin Avni Bey'in "vey" k?z? Fethiye Han?m'la evlenmek ister. Bu iste?inde Hseyin Avni Bey'e daha yak?n olmak iste?inin de oldu?u sylenir. Nurettin Topu 12 Kas?m 1935 tarihinde evlenir. D?n gn ak?am? Nurettin Bey ?zmir Lisesi'ne Lisesine yurt bilgisi dersi vermek zere tayin olur. ?zmir'e tayin Nurettin Topu'nun evlili?inde s?k?nt?lar ya?anmas?n? getirir ve 15 Kas?m 1937'de evlilik son bulur.
1939'da ?smet ?nn'nn Cumhurba?kanl???, Refik Saydam'?n ba?bakanl??? dneminde, gemi? y?llarda gzden ?rak tutulan birok isme imkn sa?lanm??t?r. Hseyin Avni Bey'de kendi ba?vurusu ile 7 Temmuz 1939'da ?stanbul 5. Noteri olarak tayin olmu?tur. Hseyin Avni Bey, geimini sa?lamak iin mecbur kald??? noterlik i?ini pek de severek yapmasa da iktisaden ferahlam?? Bundan sonra srekli siyasi faaliyetlerde bulunmaya al??m??t?r.
Hseyin Avni Bey 1945'de, Nuri Demira?'la beraber Milli Kalk?nma Partisi'ni kurdu. Partinin ?dare Heyeti'ndeydi. Aralar?ndaki anla?ma ve i? blmne gre, Nuri Demira? maddi yk ekecek, siyasi ynetimi ise Hseyin Avni Bey'e b?rakacakt?. Dnemin nemli zenginlerinden olan Nuri Demira?, hkmeti ?smet ?nn ile at??ma hlindeydi. ok gemeden kurulan partinin bylesi bir husumetten beslendi?i anla??l?yordu. Bu tarz onun siyaset anlay???na uygun olmad???ndan partiden Kas?m 1945te istifa etmi?tir.
Hseyin Avni Ula? 1948 senesinde Millet Partisi kurulu?una katk?da bulunmu?tur. mrnn son y?llar?nda Messesan Meclisi (Kurucu Meclis) kurmay? hedefliyordu. Gzlerinden rahats?zl??? bu al??malara f?rsat vermemi? 22 ?ubat 1948de hastaneden ?kal? bir ay olmu?ken bir pazar gn evinde Hakk?n rahmetine kavu?mu? ?stanbul Kandilli Kksu Kabristan?na defnedilmi?tir. Mekn? cennet, makam? li olsun.
Hseyin Avni Ula??n lm dolay?s?yla Erzurum Belediyesinden ?stanbuldaki ailesine gazeteler vas?tas? ile ?u telgraf gnderilmi?tir: Yurt iinde samim d?ncelere mstenit de?i?meyen karakter ve iman? ile ink?lb?m?z?n tekml u?runda her trl gayret ve mcadeleden geri durmayan ve Milli Mcadele boyunca yapt??? hizmetleri, b?rakt??? temiz hat?ralar? ile milletin kalbinde yer alan de?erli hem?erimiz Hseyin Avni Ula??n lm haberinin evremizde uyand?rd??? derin teessr, ?ehrimiz nam?na ailesi efrad?na arz etme?i bir vecibe sayar, bu hususta gazetenizin tavassutunu rica ederim. Erzurum Belediye Ba?kan? Kz?m Yurdalan
Nurettin Topunun Hseyin Avni Ula??;
Hseyin Avni Ula?, Nurettin Topunun millet misti?idir. Topu millet misti?ini Millet mukaddesat?n?n yarat?c?s?d?r. Millet mistikleri hizmetlerine kar??l?k istemezler, alk?? dilenmezler. Namlar?na heykel diktirmezler. Onlar kendilerini halka takdim etmezler ve hepsi de ldkten sonra hakk?yla ldkten sonra anla??l?rlar. Milletimizin ruhunu onlar ya?at?rlar. cmleleri ile izah etmi?tir. Topu, millet misti?i kavram?n? ocuklu?undan itibaren hayranl?kla takip etti?i Hseyin Avni Ula?tan yola ?karak m? geli?tirdi, yoksa zaten var olan kavram? Hseyin Avnide mi grd bilinmez ancak her iki hlde de millet misti?i ifadesinin Hseyin Avni Ula? iin biilmi? bir elbise oldu?u kesindir.
Nurettin Topunun yeti?mesine bir mr emek verdi?i gsteri?siz ve nmayi?siz, ruh cephesinin maden i?isi ve yine ya?ama zevkini b?rak?p ya?atma a?k?na gnl verecek, sab?rl? ve azimli insan tipine rnek oldu?una inand??? ki?iler iin yazm?? oldu?u portre denemelerinde Akiften sonra en ok yaz?y? Hseyin Avni Ula? iin yazm??t?r.
Nurettin Topu, Hseyin Avni Ula??n meclis al??malar?n? Son Osmanl? Meclis-i Mebusan?na i?tirak etti. Burada be? ay al??t?ktan sonra Anadolu'ya kat? ve Ankara'da a?lan Millet Meclisine iltihak etti. Hseyin Avni'nin bu mecliste sene sren mebuslu?u cihan?n demokrasi ve hitabet tarihine ?eref olacak sayfalarla doludur. Vicdan? memleket hayat?ndan ald??? hudutsuz ilhamlarla kayna??yordu. Yksek rtbelerin, mrn saray emrinde al??makla geirmi? ?hret severlerin kar??s?nda pervas?zca ben kylym ve btn ilham?m? kylden ald?m! diye ba??rmaktan ekinmedi. Bu meclisin mtevaz? duvarlar? aras?nda az zaman sonra ?ahsi menfaatlerle vatanperverlik ve hamiyet kar??la?acakt?. Hseyin Avni, vezneye evrilmi? hasis menfaatlerle diktatrlk emellerini ke?fetmekte gecikmedi ve bu cephenin kar??s?nda hamiyet, namus ve cesaretten bir kale gibi dikeldi. Milletin varl???na siper, hrriyet ve eserini tarihe vermi? olan bu meclisin en azametli sembol, oldu. Kendisinin "cerahat e?mesi" ad?n? verdi?i devlet veznesi etraf?nda kayna?an kk mahlklar?, millet iin al???r gzkrken menfaatlerinin saltanat?n? kuran sahtekr varl?klar? insanl?k saf?nda grdke ?st?rap ekiyordu. Demokrasiye hayranl???, a?k derecesinde, vecd derecesinde, tap?nma derecesinde idi. Hseyin Avni Meclis'e s??m?yordu. Mustafa Kemal Pa?a Meclisin zek ve maharet taraf?n?, o ise a?k ve heyecan taraf?n? temsil ediyordu. Mebuslar, Mustafa Kemal Pa?a'n?n kendi zerlerinde otoritesini, Hseyin Avni'nin ise kalplerinde saltanat?n? hissediyorlard?. Cumhuriyet meclisi, demokrasinin bu en fedakr kahraman?n?, ierisine almam??t?. Hseyin Avni, Meclisteki Allah'a do?ru birer at?l?? olan hareketlerinin sarho?lu?uyla yirmi be? sene mest ya?am??t?. cmleleri ile anlat?yordu.
Topu onun mcadeleci ki?ili?inden Hseyin Avni'yi anlayabilmek iin, ba?ka insanlarla mukayeseler yapmak do?ru olmaz. Bunun iin bir insan metafizi?i yapmak veya Kur'an'daki insan idealini hakk?yla kavramak laz?md?r. Ondaki byklk, insanl??a verdi?i byk k?ymette grlyordu. ?nsanl??a, insanst bir imanla inan?yordu. Ondaki demokrasi a?k?n?n s?rr? ve politika bilmeyi?inin sebebi i?te bu iman olmu?tu. 1934 [1935] seimlerine siyas bir mcadele ile ba?layan i?tiraki onu tehlikelerin her trlsne att??? bir anda ailesi ve dostlar? kendisine bu felketlerden korunmas? iin bu i?lerden vaz gemesini sylediler ve yalvard?lar. O zaman "Hseyin Avninin cevab?, Hazreti Muhammed'in dini yaymaktan vazgemesini kendisine tavsiye eden "Ebu Talibe verdi?i ?u cevaptan farks?zd?r: "Vallahi amca, Gne?i sa??ma, Ay? soluma koysalar yine bu isten vazgemem!" Hseyin Avni de, "Kprnn stnde evlad?mla kar?m?, zerlerine gaz ya?? dkerek yaksalar yine millet mcadelesinden dnmem" diyordu. Peygamberlerin her birini Allah bir byk imtihanla denemi?ti. Hseyin Avni'yi hayat?n?n ba??ndan sonuna kadar menfaatini istihkar imtihan? ile denedi. bahsediyordu.
Davas?n?n temeli hkimiyetti. Millet hkimiyeti, hem ieride, hem d??ar?da i?nenmi?ti. Hakk?n i?nendi?i yerde en kuvvetliden zerre kadar perva etmeksizin sahneye at?lan da o oldu. Az zamanda Meclis'in ruhu oluvermi?ti. Hseyin Avni'nin kurdu?u muhalefet, iktidar sandalyesi iin de?il, millet davas? iin cephe alm??t?. ?htiras? de?il, fazileti temsil ediyordu. Hakikatin anlay??s?zl??a kurban edilece?i yerde o akl-1 selimi hkim k?l?yor, hakk?n i?nendi?i yerde Allah'?n ekilmi? k?l?c? oluyordu.
Nurettin Topu, Hseyin Avni'nin insanda arad???, karakter ve kanaat sahibi olmakt?. Yksek mevkilerin insan iin kuvvet olmad???na inan?yordu. Kuvveti ruhta ar?yordu. Milletin ruhunda ink?lp yap?lmas?na taraftard?. ?ekil ve k?yafet de?i?tirmelerine ink?lp diyemiyordu. Millet enerjisinin bu sahalarda harcanmas?na tahamml yoktu. Mill Mcadele devrini temsil eden Kuvy? Milliye ruhunun millette devaml? olmas?n? istiyordu. Millet dvas?n?n hukuk ve ahlk dvas? oldu?una kaniydi. cmleleri ile Hseyin Avni Ula??n ?ahs?nda millet misti?ini tarif ediyordu.
Hseyin Avni Ula? Beyin bir meclis konu?mas?n? buraya naklederek onun muhalefetinin mahiyetini okuyucunun insaf ve idrakine sevk edece?im. Anadolu ve Rumeli Mdafaa-i Hukuk Cemiyeti, tm ulusu iine alan bir ulusal dernek olmaktan ?k?yor, Meclis'teki Birinci Grup'un siyasi partisi durumuna giriyordu. Nitekim grup itz?nn drdnc maddesi bu kan?y? peki?tiriyordu. Bu maddeye gre, meclisteki grubun ynetim kurulu, btn yurttaki Mdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin de ynetim merkezi oluyordu. Mdafaa-i Hukuk Cemiyeti, btn milli mcadelecileri iine alan bir kurulu? olma niteli?ini yitiriyor, sadece Mustafa Kemal Pa?a'n?n kabul etti?i mebuslar?n toplulu?u oluyordu. nk istenenler gruba al?n?yor, istenmeyen al?nm?yor ve niin al?nmad?klar? a?klanmad??? iin de, grubun d???nda kalan mebuslar milli mcadeleye kar??ym?? gibi bir duruma d?MAYIS 2022 39 yorlard?. Oysaki byle bir esas yoktu ve mesela Yunus Nadi Bey, ?ttihat? oldu?u gerekesiyle al?nmam??t?. (D. Ar?ko?lu, Hat?ralar?m: 226) Buna kar??l?k, Trabzon mebuslar?ndan yerli olmayan Hamdi Bey [Nebizade] al?nm??t? da yerli olan Ali ?kr Bey al?nmam??t?. Gruba al?nmayanlar?n iine d?tkleri bu zor ve ?pheli durum onlar? ok zd. Byle bir grubun kuruldu?unu ancak gazeteden ?renebilen Erzurum Mebusu Hseyin Avni [Ula?] Bey, konuyu meclis krssnde dile getirerek ?yle dedi:
-Bu grubun ilkesi, yediden yetmi?e herkesin ilkesidir. Btn millet bu grubun iindedir. Ben de ayr? de?ilim. Ben de sizdenim. Ayr?l?k do?ru de?ildir. Anadolu'da, yar?n, "Mecliste bu amaca ayk?r? kimseler varm??" diye bir d?nce do?ar. Birlik zedelenir. Mecliste bu amaca kar?? kimse yoktur. Grubun program?, milletin program?d?r. Ben de bu gruptan?m ve bu grubun temeliyim. Beni d??ar?da b?rakmak do?ru bir ?ey de?ildir. Rica ediyorum ki, grubun program?n? Meclis Genel Kuruluna getiriniz de hepimiz kabul edelim. Dnya bilsin ki, mecliste buna kar?? kimse yoktur. ??te ben bunu ilan ediyorum. Benim iin bu, esasl? bir grevdir. (Mahmut Golo?lu/Milli Mcadele Tarihi 4 1921-1922 Cumhuriyete Do?ru)
Hseyin Avni Ula??n vefat?ndan sonra onu konu alan Hareket dergisi Nisan 1948 say?s?nda Erzurumda ad?n?n ya?at?lmas? talep ediliyor ve bu hususta birtak?m istekler s?ralan?yordu. Hseyin Avni ile Erzurum kahraman bir evld?n? kaybetti; Trklk hrriyetine bir kurban verdi. Erzurum Kongresini ba?aranlar?n ba??nda, Birinci Meclisteki hrriyet ruhunun muhaf?z? olan bu insan, kendine zafer alk??lar? aras?nda heykel diktirerek lmedi. Btn mrnce ?ahs iddia ve menfaatleri namerde teslim eden Hseyin Avni, vicdan?n? bir gn bile en korkun sald?r??lara teslim etmedi, yapayaln?z korudu ve bu halile hepimizi, pek ok dostlar? da dhil olarak, herkesi ?a??rtt?.
Erzurum hem?ehrili?ini her zaman mill mukaddesat aras?nda sayan Erzurumun bu byk evld?n?, temenni ediyoruz ki Erzurumlular gelecek nesillere unutturmas?nlar. Ta ki ocuklar?m?z byk hem?ehrilerinin manevi huzurunda, namus, hamiyet ve fazilet dersini Allahtan bir ilham olarak vicdanlar?nda duysunlar. Biz biliyoruz ki Erzurumun ve btn Anadolunun ocuklar? yak?n bir istikbalde, mneviyetlerine hkim olacak byk ruhlar ve o ruhlar? aksettiren temiz ehreler arad?klar? zaman t yanlar?nda Hseyin Avninin yzn iradelerinde onun ruhunu bulacaklard?r. Ruhu her zaman bize hkim olacak olan Hseyin Avninin hat?ralar?m?z? canland?racak ve yeni nesillerde de ya?atmaya vesile olacak bir bstnn Erzurumda mnasip bir yere, faraza 1919 da mebus seildi?i zaman halka ilk hitabesini verdi?i vilyet kona??n?n kar??s?ndaki Belediye bahesine dikilmesi iin Erzurum Belediyesinin hemen te?ebbse gemesini temenni ve mit ediyoruz. Ayn? zamanda Erzurumda mhim bir caddeyi onun ismim ile adland?rmak da pek yerinde bir te?ebbs olur. Byk milletler, byklerini k?rbalar? ile de?il, kalpleri ile tan?yanlard?r. Erzurumlular?n kadir?inasl?klar?na gveniyoruz. (Mecmua/Hareket Dergisi Nisan 1948)
Hseyin Avni Ula??n anlat?lmaya gayret gsterilen sat?rlarda kadim dostu Mehmet Akifi anmadan bitirilmi? yaz? eksik olur d?ncesi ile Hasan Basri antay?n bir hat?ras?n? buraya naklediyorum. ?yle ki;
Birinci devrede gsterdi?i celdete herkes gibi ?stikll mar?? ?airi (Akif) de meftundu. Bir gn bana kapal? bir zarf gsterdi. ?inde bir k?t'a vard? ve zerinde de Bu zarf Avni Beyin irtihalinden sonra evlatlar? ve ailesi taraf?ndan a?lacakt?r ibaresi yaz?l? idi. Konu?tuk: stat, zarf?n kapal? olmas?, bu k?t adan Avni Beyin haberdar edilmemesi neden?
-Szlerini ilham? rabbani ile syleyen bu zat?n kendinden haberdar olarak be?eriyete dnmesine k?yamad?m!
Ne olur k?tay? ben okuyay?m.
Sizden can?m? esirgemem. Fakat bu k?t'ay? size de gsteremiyece?im!
Aradan y?llar geti, Avniye sordum:
Ne oldu o zarf?
Dedi ki: Kasamda sakl?yordum. Bir bask?n ve arama esnas?nda ald?lar, bir daha da vermediler! (Hasan Basri antay/ Hareket Dergisi Nisan 1948)
Erzurumun yi?it evlad? Hseyin Avni Bey bir millet misti?i olarak ya?ad? ve her lml gibi o da ebediyete gt. Arkas?nda b?rakt??? Anadolu Trknn e?ilmez duru?unu yeni nesillere anlatmak ykmll?mz vard?r. Biliyoruz ki adam adam?n glgesinde yeti?ir
Son olarak umulur ki Nurettin Topunun talebi yerine getirilir